Waarom bliksem altijd vóór donder komt
Wanneer er onweer is, valt bijna iedereen hetzelfde op: je ziet eerst een felle lichtflits en pas daarna hoor je de donder. Dit is geen toeval, maar heeft alles te maken met het verschil in snelheid tussen licht en geluid. Door dat verschil kun je zelfs ongeveer inschatten hoe ver het onweer van je vandaan is.
Het verschil tussen lichtsnelheid en geluidssnelheid
Bliksem is een enorme elektrische ontlading die licht uitzendt. Dat licht verplaatst zich met een extreem hoge snelheid. Geluid, zoals de knal van de donder, beweegt zich veel langzamer door de lucht. Daardoor bereikt het licht van de bliksem jouw ogen vrijwel direct, terwijl het geluid er zichtbaar langer over doet om je oren te bereiken. Het resultaat is dat je eerst de flits ziet en pas later het geluid hoort.
Hoe je de afstand tot het onweer kunt schatten
Het tijdsverschil tussen bliksem en donder kun je gebruiken om een schatting te maken van de afstand tot het onweer. Dit is handig om te weten of het onweer dichterbij komt of juist wegtrekt en of je beter meteen naar binnen kunt gaan.
Zelf rekenen met seconden en afstand
Tel de seconden tussen de bliksemflits en het moment dat je de donder hoort. Hoe langer de tussentijd, hoe verder het onweer van je verwijderd is. Deel het aantal getelde seconden grofweg door drie om te weten op hoeveel kilometer afstand de bliksem insloeg. Hoor je de donder vrijwel direct nadat je de flits ziet, dan is het onweer gevaarlijk dichtbij en is het verstandig om beschutting te zoeken.
Wat er precies gebeurt bij een blikseminslag
Een onweerswolk bouwt elektrische lading op. Op een bepaald moment wordt het spanningsverschil zo groot dat er een ontlading plaatsvindt tussen de wolk en de aarde of tussen delen van de wolk zelf. Die ontlading is de bliksem. Door de bliksem wordt de lucht in een fractie van een seconde extreem verhit, wat een krachtige schokgolf veroorzaakt die zich als geluid voortplant: de donder.
Waarom donder soms rommelt en soms knalt
De vorm van de bliksemschicht en de afstand tot de inslag bepalen hoe jij de donder hoort. Is de bliksem dichtbij en rechtlijnig, dan klinkt de donder vaak als een harde knal. Bij grotere afstanden en kronkelende bliksempaden hoor je eerder een langgerekt gerommel. De verschillende delen van de bliksem liggen dan op verschillende afstanden, waardoor het geluid gespreid bij je aankomt.
Veilig omgaan met onweer
Het weten waarom je bliksem eerder ziet dan je donder hoort, helpt je ook om beter in te schatten wanneer het tijd is om maatregelen te nemen. Komt het tijdsverschil tussen flits en donder onder de tien seconden, dan is het onweer dicht genoeg in de buurt om gevaarlijk te zijn. Blijf dan uit de buurt van open velden, hoge bomen en metalen objecten, en zoek een veilige plek binnen of in een auto.
Praktische tips voor tijdens een onweersbui
Blijf bij onweer het liefst binnen achter gesloten ramen en deuren. Gebruik geen onnodige elektrische apparaten, vermijd douchen of baden tijdens een hevige bui en blijf weg van open water. Door deze eenvoudige voorzorgsmaatregelen te combineren met de kennis over het tijdsverschil tussen bliksem en donder, kun je onweer beter begrijpen én veiliger meemaken.
